Multilevel baholash mezoni: ball qanday hisoblanadi?
Multilevel'da «necha ball to'pladim» degan savolning javobi bitta raqam — 0 dan 75 gacha bo'lgan umumiy standart ball. Aynan shu raqam sizga B1, B2 yoki C1 darajali sertifikat berilishini hal qiladi. Bu sahifada ball qanday hisoblanishi, daraja chegaralari, bo'limlarning vazni, sertifikat muddati va OTMga kirishda sertifikat necha ballga aylanishini tushuntiramiz.
Ball tizimi qanday ishlaydi?
Imtihon to'rt ko'nikmani tekshiradi: Listening (tinglab tushunish), Reading (o'qish), Writing (yozish) va Speaking (gapirish). UZBMB ochiq byulleteniga ko'ra har bir bo'lim 0–75 standart ball shkalasida baholanadi — 2023-yil mart oyidan boshlab barcha bo'limlar uchun yagona maksimal ball (75) joriy etilgan. So'ng to'rt bo'lim ballining o'rtachasi olinadi va bu umumiy ball CEFR darajasiga o'giriladi.
- Listening va Reading — javoblar avtomatik tekshiriladi, xom ball statistik (Rasch) usulda standart ballga aylantiriladi. Shuning uchun «35 savoldan 30 tasini topdim» degani to'g'ridan-to'g'ri 30 ball degani emas — savollarning qiyinligi hisobga olinadi.
- Writing va Speaking — ishlar tayyorlangan mutaxassis baholovchilar tomonidan tasdiqlangan mezonlar (topshiriqni bajarish to'liqligi, mantiqiy izchillik, lug'at boyligi, grammatik aniqlik kabi yo'nalishlar) asosida tekshiriladi, so'ng natija standart shkalaga o'giriladi. Aniq mezon tavsiflari bilan uzbmb.uz'dagi rasmiy byulletenda tanishing.
Ball → CEFR daraja jadvali
UZBMB ochiq byulleteniga ko'ra umumiy standart ball quyidagicha darajaga o'giriladi:
| Umumiy standart ball | CEFR daraja | Natija |
|---|---|---|
| 65–75 | C1 | Sertifikat (eng yuqori milliy daraja) |
| 51–64 | B2 | Sertifikat |
| 38–50 | B1 | Sertifikat |
| 0–37 | B1 dan quyi | Daraja sertifikati berilmaydi |
Milliy multilevel shkalasida C2 darajasi yo'q — maksimal natija C1 (65 ball va undan yuqori). Umumiy ball o'rtacha bo'lgani uchun bitta kuchsiz bo'limni boshqa bo'limlardagi yuqori ball bilan qoplash mumkin — lekin barcha bo'limlarga tayyorgarlik ko'rish baribir shart.
Bo'limlar tuzilmasi va vazni
To'rt bo'lim umumiy ballga teng hissa qo'shadi — har biri o'rtachaning to'rtdan bir qismi. Quyida ingliz tili Multilevel formatining byulletenda keltirilgan tuzilmasi:
| Bo'lim | Format | Vaqt | Umumiy balldagi vazni |
|---|---|---|---|
| Listening | 6 qism, 35 savol | ~35 daqiqa + 10 daqiqa ko'chirish | 1/4 (o'rtacha hisobida) |
| Reading | 5 qism, 35 savol | 60 daqiqa | 1/4 (o'rtacha hisobida) |
| Writing | Yozma topshiriqlar | Mezon asosida baholanadi | 1/4 (o'rtacha hisobida) |
| Speaking | Og'zaki topshiriqlar | Mezon asosida baholanadi | 1/4 (o'rtacha hisobida) |
Format bilan amalda tanishish uchun bepul mock testni yechib ko'ring — u Listening va Reading qismlarining tuzilishini his qilishga yordam beradi.
Sertifikat muddati va tekshirish
Ma'muriy reglamentga (16.02.2022-yildagi 73-son qaror, lex.uz) ko'ra malaka sertifikati 2 yil, pedagog xodimlarga beriladigan ma'lumotnoma 3 yil amal qiladi. Sertifikat natija e'lon qilingach elektron shaklda beriladi va uni istalgan payt sertifikat.uzbmb.uz orqali QR kod yoki raqami bo'yicha tekshirish mumkin. Natijani ko'rish va sertifikatni yuklab olish qadamlari — alohida yo'riqnomamizda.
OTMga kirishda ball konvertatsiyasi
Milliy sertifikat abituriyentga chet tili fanidan imtihon topshirmasdan ball olish imkonini beradi. Ochiq manbalarda e'lon qilingan amaldagi tartib quyidagicha:
| Sertifikat darajasi | Chet tili fanidan beriladigan ball |
|---|---|
| B2 va undan yuqori (C1) | Maksimal ball: birinchi fan — 93,0; ikkinchi fan — 63,0 |
| B1 (2026-yil qabulidan) | Chet tili fani majmuada bo'lgan bakalavriat yo'nalishlarida maksimal ballning 75 foizi |
| B1 dan quyi | Ball berilmaydi — chet tili imtihonini umumiy tartibda topshirasiz |
B1 darajaga maksimal ballning 75 foizini berish qoidasi 2026-yilda kiritildi (Adliya vazirligida 2026-yil 2-iyunda 3515-2-son bilan ro'yxatga olingan hujjat asosida). Qabul tartibi har yili o'zgarishi mumkin — hujjat topshirishdan oldin joriy shartlarni uzbmb.uz va rasmiy qabul e'lonlaridan tekshiring. Chet tili birinchi fan bo'lgan 29 ta yo'nalishga sertifikatsiz hujjat topshirib bo'lmasligi haqida asosiy yo'riqnomada yozganmiz.
Ko'p so'raladigan savollar
Multilevel'da umumiy ball qanday hisoblanadi?
To'rt bo'lim (Listening, Reading, Writing, Speaking) har biri 0–75 standart ball shkalasida baholanadi, umumiy natija to'rt bo'lim ballining o'rtachasi sifatida chiqariladi va CEFR darajasiga o'giriladi.
B2 daraja olish uchun necha ball kerak?
UZBMB ochiq byulleteniga ko'ra B2 uchun umumiy standart ball 51–64 oralig'ida bo'lishi kerak. 65 balldan boshlab C1, 38–50 oralig'ida B1 beriladi.
Writing va Speaking bo'limlarini kim baholaydi?
Yozma va og'zaki ishlar tayyorlangan mutaxassis baholovchilar tomonidan tasdiqlangan mezonlar asosida tekshiriladi, so'ng ball standart shkalaga o'giriladi. Batafsil mezon tavsiflari UZBMB byulletenida keltirilgan.
Multilevel sertifikati OTMga kirishda qancha ball beradi?
Amaldagi tartibga ko'ra B2 va undan yuqori daraja chet tili fanidan maksimal ball (birinchi fan 93,0, ikkinchi fan 63,0) beradi; 2026-yilgi o'zgarishga ko'ra chet tili fani majmuada bo'lgan bakalavriat yo'nalishlarida B1 daraja maksimal ballning 75 foizini beradi. Joriy qoidalarni rasmiy qabul e'lonidan tekshiring.
Multilevel sertifikati qancha muddat amal qiladi?
Ma'muriy reglamentga (lex.uz, 73-son, 16.02.2022) ko'ra malaka sertifikati 2 yil, pedagog xodimlarga beriladigan ma'lumotnoma 3 yil amal qiladi.